Diş Protezi

Eksik dişler hem sağlık açısından hem de estetik açıdan hayat kalitesini düşüren önemli bir sorundur. Diş protezleri, kaybedilen dişlerin ve dokuların fonksiyonel ve estetik olarak geri kazandırılması amacıyla hazırlanan yapay dişlerdir. Modern diş hekimliği sayesinde günümüzde doğal dişten ayırt edilemeyen, konforlu ve uzun ömürlü protez seçenekleri mevcuttur.

İşte diş protezleri, çeşitleri ve kullanım avantajları hakkında kapsamlı rehber:

Diş Protezi Nedir?

Diş protezi, farklı nedenlerle (çürük, diş eti hastalığı, travma vb.) kaybedilen dişlerin yerini alan, hastanın çiğneme, konuşma ve estetik ihtiyaçlarını karşılayan apareylerdir. Protez tedavileri sadece eksik dişleri tamamlamakla kalmaz, aynı zamanda çöken yüz kaslarını destekleyerek daha genç bir görünüm sağlar.

Diş Protezi Çeşitleri Nelerdir?

Diş protezleri, ağızdaki diş sayısına ve uygulama yöntemine göre üç ana kategoriye ayrılır:

1. Sabit Protezler

Hastanın kendi başına çıkaramadığı, hekim tarafından dişlere veya implantlara yapıştırılan protezlerdir.

Kuron (Kaplama): Tek bir dişin hasar gördüğü durumlarda dişin üzerinin porselen veya zirkonyum ile kaplanmasıdır.

Köprü: Bir veya birden fazla diş eksikliğinde, komşu dişlerden destek alınarak aradaki boşluğun doldurulmasıdır.

2. Hareketli Protezler

Hasta tarafından istendiğinde takılıp çıkarılabilen protezlerdir.

Total Protez (Damak): Ağızda hiç diş kalmadığı durumlarda dokulardan destek alan tam protezlerdir.

Parsiyel (Bölümlü) Protez: Ağızda bazı doğal dişlerin olduğu ancak sabit köprü yapılamadığı durumlarda metal kancalar veya hassas tutucularla (çıtçıtlı) tutunan protezlerdir.

3. İmplant Üstü Protezler

Çene kemiğine yerleştirilen titanyum vidaların (implant) üzerine yapılan protezlerdir. En yüksek konforu ve doğallığı sunan yöntemdir. Hem sabit hem de hareketli olarak tasarlanabilir.

Diş Protezi Bakımı Nasıl Yapılmalıdır?

Protezlerin ömrünü uzatmak ve ağız sağlığını korumak için şu kurallara dikkat edilmelidir:

Günlük Temizlik: Hareketli protezler her yemekten sonra çıkarılıp yıkanmalı; yumuşak bir fırça ve özel protez temizleyicilerle temizlenmelidir. Sabit protezler ise doğal dişler gibi günde en az 2 kez fırçalanmalıdır.

Gece Dinlendirme: Hareketli protezlerin gece çıkarılması, diş etlerinin dinlenmesi açısından önemlidir. Çıkarılan protez temiz su dolu bir kapta bekletilmelidir.

Sert Gıdalar: Protezlere zarar verebilecek çok sert gıdaları (kabuklu yemişler vb.) doğrudan ısırmaktan kaçınılmalıdır.

Düzenli Kontrol: Protez altındaki dokular zamanla değişebilir. Protezin bollaşması veya vurması durumunda mutlaka hekime başvurulmalıdır.

Neden Diş Protezi Yaptırmalısınız?

Fonksiyonellik: Besinleri daha iyi öğütebilir ve sindirim sisteminizi koruyabilirsiniz.

Konuşma Bozuklukları: Eksik dişler nedeniyle oluşan “sl” sesi veya pelteklik gibi sorunlar ortadan kalkar.

Yüz Estetiği: Eksik dişler yüzün çökmesine neden olur. Protezler yüz hatlarını destekleyerek yaşlı görünümü engeller.

Psikolojik Konfor: Sosyal hayatta özgürce gülümseyebilir ve özgüveninizi geri kazanabilirsiniz.

Diş protezi seçimi; kemik yapınıza, kalan dişlerinizin durumuna ve bütçenize göre uzman bir diş hekimi tarafından planlanmalıdır..

Günlük yaşamımızda yaşam kalitemizi arttıran dişlerimizi çeşitli nedenlerden dolayı kaybetmek zorunda kalabiliriz. Dişlerimizi kaybetmemize sebep olabilecek durumlar:

  • Uzun süre tedavi edilmemiş diş çürükleri
  • Dişte mobilite (sallanma)
  • Travma (trafik kazaları, spor kazaları, şiddet,…)
  • Restore edilemeyecek kırıklar
  • Diş eti problemleri nedeni ile diş çevresinde kemik kaybı
  • Kanal tedavisi ve apikal rezeksiyona rağmen iyileşme göstermeyen enfeksiyonlar

  • Beslenmede zorluklar
  • Çiğnemenin bozulmasına bağlı olarak mide ve sindirim sistemi rahatsızlıkları
  • Çene ekleminde problemler
  • Konuşmada bazı seslerin çıkarılmasında güçlükler
  • Eksik dişin sayısı arttıkça yanak, dudak, yüz bölgesinde destek kaybına bağlı yaşlı bir görünüm
  • Görünümün değişmesine bağlı olarak özgüven kaybı ve psikolojik problemler
  • Eksik dişin olduğu bölgeye komşu dişlerde boşluğa doğru devrilme (yan yatma)
  • Eksik dişin karşısındaki dişte uzama
  • Ağız sağlığının bozulmasına bağlı olarak dişlerde çürük ve diş eti problemleri oluşur.
  • Eksik diş bölgesinde kemik seviyesi azalır.

  • İmplant
  • Sabit Protezler
  • Hareketli Protezler

Hassas Bağalantılı Protezler
Hassas tutuculu protez nedir?

Diş eksikliğinin çok fazla olduğu ve implant yapılamayan hastalarda parsiyel protezlere bir alternatif olarak üretilen protezlerdir. Parsiyel protezlerde estetik sorun yaratan kroşeler hassas tutucu adı verilen yardımcılar ile ortadan kalkmış olur. Kroşelerin olmaması bu protezlerde estetiği oldukça arttırır, doğal bir görünüm sağlanmış olur.

Kullanımı kolay mıdır?

Hassas tutuculu protezlerde proteze destek olan parça hem hareketli kısımda hem de destek alınan dişte bulunur. Protez takıldığı zaman iki parça birbirine kilitlenir (çıtçıtlı protez). Bu sayede parsiyel protezlere oranla protezdeki hareketlilik minimuma inmiş olur. Proteze alışmak çok daha kolay olur.

Kullanım ömrü nedir?

Ağız hijyeninin iyi olması ve protez temizliğine önem verildiği sürece uzun yıllar kullanılabilir. Kullanıma bağlı olarak hassas tutucunun lastiklerinde bollaşmaya bağlı protezde hareketlenmeler olabilir. Hassas tutucu lastik değişimi ile yeniden tutuculuk sağlanır.

Mevcut dişlere bir işlem uygulanması gerekir mi?

Hassas tutucu desteği mevcut dişlerden alınacağı için dişler kaplanmak zorundadır. Ancak hassas tutuculu protez yapımı için 4-6 adet diş bulunması gerekmektedir.

Diş eksikliği fazla olan hastalarda sabit bir protez yapımı mümkün olmadığında eksik dişler takılıp çıkarılabilir bir protez yardımı ile tamamlanır. Parsiyel protezler var olan dişlerden kroşeler yardımı ile destek alır ve genellikle kancalı protezler olarak bilinirler.

Parsiyel protezlerin dezavantajları nelerdir?
  • Görünür bölgedeki kroşeler estetiği olumsuz yönde etkiler.
  • Ağız bakımı iyi olmayan ve protezinin temizliğine önem vermeyen hastalarda kroşelerin bulunduğu dişlerde çürük oluşabilir.
Kroşeler dişleri çürütür mü ?

Aslında kroşeler dişleri çürütmez ancak protezinin ve dişlerinin temizliğine önem vermeyen hastalarda kroşelerin olduğu dişlerde çürük oluşma riski fazladır. Bu hastalarda çürük oluşumunu önlemek amacıyla kroşenin geldiği dişler kronlanarak korunabilir.

Parsiyel protezlerin yapımı zor mudur ?

Yapım işlemi oldukça kolaydır. Ancak ölçü işleminin ardından bir dizi prova aşaması olduğu için hasta ile birkaç kez görüşmeyi gerektirir.

Parsiyel protezlerin kullanımı kolay mıdır ?

Kroşeler yardımı ile dişlere tutunan bu protezler ilk yapıldığında hastaya dişleri sıkıyormuş gibi bir his verir. Zamanla bu his ortadan kalkar ve hastalar protezlerini kendi dişleri gibi görürler. Sabit protezlerde olduğu kadar konforlu bir çiğneme fonksiyonu bu dişlerden beklenmemelidir.

Kemik erimesi olan kişilerde kullanılır mı ?

Parsiyel dişlerin tutuculuğu kemik dokusunun hacmine bağlıdır. Bu nedenle kemik dokudaki kayıp ne kadar fazla ise protezin hareket etme ihtimali o kadar fazla olur.

Alerji şikayeti olan hastalarda kullanılabilir mi ?

Parsiyel protezler metal ve akrilik malzeme içerir. Alerji testleri ile alerjinin nelere karşı olduğu belirlenmelidir. Metal alerjisi var ise farklı bir metal kullanılarak protez yapılabilir. Akrilik alerjisi var ise parsiyel protez kullanımı mümkün değildir. Bu durumda implant yapımı mecbur hale gelir.

Kullanım ömrü nedir ?

Bu protezlerin kullanım ömrü ağız bakımı ve protezin temizliği ile orantılı olarak artar. Zamanla kemikte erime olabilir, çevre yumuşak dokuda değişmeler olabilir. Bunun sonucu olarak protezde bollaşma, yerinden çıkma gibi şikayetler oluşabilir. Bu bollaşma besleme denilen bir işlem ile giderilebilir. Eğer kemik erimesi çok fazla ise protezin yenilenme zamanı gelmiştir. Zamanla kullanıma bağlı olarak kroşelerde kırılma ya da esneme olabilir. Bunlar yeniden tamir edilebilir. Destek alınan dişlerden biri zaman içinde kaybedilirse parsiyel proteze diş ilave edilebilir.

Parsiyel protezlerin kancasız yapılması mümkün müdür ?

Parsiyel protezler hassas tutucu denilen yardımcı materyaller yardımı ile kancasız olarak yapılabilmektedirler.

Sabit protez nedir?

Bir ya da birkaç diş eksikliğinde ağızda mevcut dişlerden, implantlardan destek alınarak veya sağlıklı diş dokusunda çok fazla kayıp olan dişlerin restorasyonu amacı ile yapılan protezlerdir. (Kron, köprü, implant üstü restorasyonlar)

Sabit protezler hangi durumlarda yapılır?
  • Sağlıklı diş dokusunda çok fazla madde kaybına uğrayan dişlerde
  • Bir veya birkaç dişin eksik olduğu durumlarda eksikliğin giderilmesi amacıyla
  • Diş renginin değiştirilmesi amacıyla
  • Diş şeklinin değiştirilmesi amacıyla
  • Dişlerde geniş ve büyük dolgular varsa
  • Dişler arasındaki boşlukların kapatılması amacıyla
  • Dişlerde şiddetli aşınmalar mevcutsa
Sabit protezlerin avantajları nelerdir?
  • Dişler sabit olduğu için hasta açısından adaptasyon ve kullanım zorluğu gibi olumsuz durumlar söz konusu değildir.
  • Hareketli protezlere göre daha doğal ve estetik görünürler.
  • Çiğneme, konuşma, beslenme fonksiyonları doğal bir şekilde karşılanmış olur.
Sabit protezlerin dezavantajları nelerdir?
  • Destek olarak kullanılacak dişler prepare edilmek (küçültülmek) zorundadır.
  • Ağız bakımı iyi olmaz ve düzenli diş taşı temizlikleri yapılmazsa diş etleri ile protez arasındaki uyumsuzluğa bağlı olarak estetik bozulur.
  • Diş eti uyumu bozulan protezlerde destek dişlerde çürük, enfeksiyon oluşur.
  • Diş eti uyumunun bozulmasına bağlı olarak yiyecekler protezin arasına sıkışır ve ağız kokusu yapar.