Diş protezleri, çürük, diş eti hastalığı veya travma gibi nedenlerle kaybedilen dişlerin yerini alan, çiğneme, konuşma ve estetik ihtiyaçlarını karşılayan yapay dişlerdir. Sabit protezler (kuron, köprü), hareketli protezler (total, parsiyel) ve implant üstü protezler olmak üzere üç ana gruba ayrılır. Seçim, kemik yapısı ve kalan dişlerin durumuna göre diş hekimince planlanır.
- Bir veya birden fazla diş eksikliği olan hastalar için uygulanır.
- Hareketli protezler her yemekten sonra çıkarılıp yıkanmalıdır.
- Hareketli protezler gece çıkarılıp temiz su dolu bir kapta bekletilmelidir.
- Sabit protezler doğal dişler gibi günde en az 2 kez fırçalanmalıdır.
- Protez bollaşır veya vurursa mutlaka hekime başvurulmalıdır.
Eksik dişler hem sağlık açısından hem de estetik açıdan hayat kalitesini düşüren önemli bir sorundur. Diş protezleri, kaybedilen dişlerin ve dokuların fonksiyonel ve estetik olarak geri kazandırılması amacıyla hazırlanan yapay dişlerdir. Modern diş hekimliği sayesinde günümüzde doğal dişten ayırt edilemeyen, konforlu ve uzun ömürlü protez seçenekleri mevcuttur.
İşte diş protezleri, çeşitleri ve kullanım avantajları hakkında kapsamlı rehber:
Diş Protezi Nedir?
Diş protezi, farklı nedenlerle (çürük, diş eti hastalığı, travma vb.) kaybedilen dişlerin yerini alan, hastanın çiğneme, konuşma ve estetik ihtiyaçlarını karşılayan apareylerdir. Protez tedavileri sadece eksik dişleri tamamlamakla kalmaz, aynı zamanda çöken yüz kaslarını destekleyerek daha genç bir görünüm sağlar.
Diş Protezi Çeşitleri Nelerdir?
Diş protezleri, ağızdaki diş sayısına ve uygulama yöntemine göre üç ana kategoriye ayrılır:
1. Sabit Protezler
Hastanın kendi başına çıkaramadığı, hekim tarafından dişlere veya implantlara yapıştırılan protezlerdir.
Kuron (Kaplama): Tek bir dişin hasar gördüğü durumlarda dişin üzerinin porselen veya zirkonyum ile kaplanmasıdır.
Köprü: Bir veya birden fazla diş eksikliğinde, komşu dişlerden destek alınarak aradaki boşluğun doldurulmasıdır.
2. Hareketli Protezler
Hasta tarafından istendiğinde takılıp çıkarılabilen protezlerdir.
Total Protez (Damak): Ağızda hiç diş kalmadığı durumlarda dokulardan destek alan tam protezlerdir.
Parsiyel (Bölümlü) Protez: Ağızda bazı doğal dişlerin olduğu ancak sabit köprü yapılamadığı durumlarda metal kancalar veya hassas tutucularla (çıtçıtlı) tutunan protezlerdir.
3. İmplant Üstü Protezler
Çene kemiğine yerleştirilen titanyum vidaların (implant) üzerine yapılan protezlerdir. En yüksek konforu ve doğallığı sunan yöntemdir. Hem sabit hem de hareketli olarak tasarlanabilir.
Diş Protezi Bakımı Nasıl Yapılmalıdır?
Protezlerin ömrünü uzatmak ve ağız sağlığını korumak için şu kurallara dikkat edilmelidir:
Günlük Temizlik: Hareketli protezler her yemekten sonra çıkarılıp yıkanmalı; yumuşak bir fırça ve özel protez temizleyicilerle temizlenmelidir. Sabit protezler ise doğal dişler gibi günde en az 2 kez fırçalanmalıdır.
Gece Dinlendirme: Hareketli protezlerin gece çıkarılması, diş etlerinin dinlenmesi açısından önemlidir. Çıkarılan protez temiz su dolu bir kapta bekletilmelidir.
Sert Gıdalar: Protezlere zarar verebilecek çok sert gıdaları (kabuklu yemişler vb.) doğrudan ısırmaktan kaçınılmalıdır.
Düzenli Kontrol: Protez altındaki dokular zamanla değişebilir. Protezin bollaşması veya vurması durumunda mutlaka hekime başvurulmalıdır.
Neden Diş Protezi Yaptırmalısınız?
Fonksiyonellik: Besinleri daha iyi öğütebilir ve sindirim sisteminizi koruyabilirsiniz.
Konuşma Bozuklukları: Eksik dişler nedeniyle oluşan “sl” sesi veya pelteklik gibi sorunlar ortadan kalkar.
Yüz Estetiği: Eksik dişler yüzün çökmesine neden olur. Protezler yüz hatlarını destekleyerek yaşlı görünümü engeller.
Psikolojik Konfor: Sosyal hayatta özgürce gülümseyebilir ve özgüveninizi geri kazanabilirsiniz.
Diş protezi seçimi; kemik yapınıza, kalan dişlerinizin durumuna ve bütçenize göre uzman bir diş hekimi tarafından planlanmalıdır..
Diş Eksikleri
Günlük yaşamımızda yaşam kalitemizi arttıran dişlerimizi çeşitli nedenlerden dolayı kaybetmek zorunda kalabiliriz. Dişlerimizi kaybetmemize sebep olabilecek durumlar:
- Uzun süre tedavi edilmemiş diş çürükleri
- Dişte mobilite (sallanma)
- Travma (trafik kazaları, spor kazaları, şiddet,…)
- Restore edilemeyecek kırıklar
- Diş eti problemleri nedeni ile diş çevresinde kemik kaybı
- Kanal tedavisi ve apikal rezeksiyona rağmen iyileşme göstermeyen enfeksiyonlar
Dişlerimizin Kaybı Bize Ne Tür Sorunlar Yaşatır?
- Beslenmede zorluklar
- Çiğnemenin bozulmasına bağlı olarak mide ve sindirim sistemi rahatsızlıkları
- Çene ekleminde problemler
- Konuşmada bazı seslerin çıkarılmasında güçlükler
- Eksik dişin sayısı arttıkça yanak, dudak, yüz bölgesinde destek kaybına bağlı yaşlı bir görünüm
- Görünümün değişmesine bağlı olarak özgüven kaybı ve psikolojik problemler
- Eksik dişin olduğu bölgeye komşu dişlerde boşluğa doğru devrilme (yan yatma)
- Eksik dişin karşısındaki dişte uzama
- Ağız sağlığının bozulmasına bağlı olarak dişlerde çürük ve diş eti problemleri oluşur.
- Eksik diş bölgesinde kemik seviyesi azalır.
Diş Eksiklerinin Giderilmesi İçin Neler Yapılabilir?
- İmplant
- Sabit Protezler
- Hareketli Protezler
Hareketli Protezler
Hassas Bağalantılı Protezler
Hassas tutuculu protez nedir?
Diş eksikliğinin çok fazla olduğu ve implant yapılamayan hastalarda parsiyel protezlere bir alternatif olarak üretilen protezlerdir. Parsiyel protezlerde estetik sorun yaratan kroşeler hassas tutucu adı verilen yardımcılar ile ortadan kalkmış olur. Kroşelerin olmaması bu protezlerde estetiği oldukça arttırır, doğal bir görünüm sağlanmış olur.
Kullanımı kolay mıdır?
Hassas tutuculu protezlerde proteze destek olan parça hem hareketli kısımda hem de destek alınan dişte bulunur. Protez takıldığı zaman iki parça birbirine kilitlenir (çıtçıtlı protez). Bu sayede parsiyel protezlere oranla protezdeki hareketlilik minimuma inmiş olur. Proteze alışmak çok daha kolay olur.
Kullanım ömrü nedir?
Ağız hijyeninin iyi olması ve protez temizliğine önem verildiği sürece uzun yıllar kullanılabilir. Kullanıma bağlı olarak hassas tutucunun lastiklerinde bollaşmaya bağlı protezde hareketlenmeler olabilir. Hassas tutucu lastik değişimi ile yeniden tutuculuk sağlanır.
Mevcut dişlere bir işlem uygulanması gerekir mi?
Hassas tutucu desteği mevcut dişlerden alınacağı için dişler kaplanmak zorundadır. Ancak hassas tutuculu protez yapımı için 4-6 adet diş bulunması gerekmektedir.
Parsiyel Protezler
Diş eksikliği fazla olan hastalarda sabit bir protez yapımı mümkün olmadığında eksik dişler takılıp çıkarılabilir bir protez yardımı ile tamamlanır. Parsiyel protezler var olan dişlerden kroşeler yardımı ile destek alır ve genellikle kancalı protezler olarak bilinirler.
Parsiyel protezlerin dezavantajları nelerdir?
- Görünür bölgedeki kroşeler estetiği olumsuz yönde etkiler.
- Ağız bakımı iyi olmayan ve protezinin temizliğine önem vermeyen hastalarda kroşelerin bulunduğu dişlerde çürük oluşabilir.
Kroşeler dişleri çürütür mü ?
Aslında kroşeler dişleri çürütmez ancak protezinin ve dişlerinin temizliğine önem vermeyen hastalarda kroşelerin olduğu dişlerde çürük oluşma riski fazladır. Bu hastalarda çürük oluşumunu önlemek amacıyla kroşenin geldiği dişler kronlanarak korunabilir.
Parsiyel protezlerin yapımı zor mudur ?
Yapım işlemi oldukça kolaydır. Ancak ölçü işleminin ardından bir dizi prova aşaması olduğu için hasta ile birkaç kez görüşmeyi gerektirir.
Parsiyel protezlerin kullanımı kolay mıdır ?
Kroşeler yardımı ile dişlere tutunan bu protezler ilk yapıldığında hastaya dişleri sıkıyormuş gibi bir his verir. Zamanla bu his ortadan kalkar ve hastalar protezlerini kendi dişleri gibi görürler. Sabit protezlerde olduğu kadar konforlu bir çiğneme fonksiyonu bu dişlerden beklenmemelidir.
Kemik erimesi olan kişilerde kullanılır mı ?
Parsiyel dişlerin tutuculuğu kemik dokusunun hacmine bağlıdır. Bu nedenle kemik dokudaki kayıp ne kadar fazla ise protezin hareket etme ihtimali o kadar fazla olur.
Alerji şikayeti olan hastalarda kullanılabilir mi ?
Parsiyel protezler metal ve akrilik malzeme içerir. Alerji testleri ile alerjinin nelere karşı olduğu belirlenmelidir. Metal alerjisi var ise farklı bir metal kullanılarak protez yapılabilir. Akrilik alerjisi var ise parsiyel protez kullanımı mümkün değildir. Bu durumda implant yapımı mecbur hale gelir.
Kullanım ömrü nedir ?
Bu protezlerin kullanım ömrü ağız bakımı ve protezin temizliği ile orantılı olarak artar. Zamanla kemikte erime olabilir, çevre yumuşak dokuda değişmeler olabilir. Bunun sonucu olarak protezde bollaşma, yerinden çıkma gibi şikayetler oluşabilir. Bu bollaşma besleme denilen bir işlem ile giderilebilir. Eğer kemik erimesi çok fazla ise protezin yenilenme zamanı gelmiştir. Zamanla kullanıma bağlı olarak kroşelerde kırılma ya da esneme olabilir. Bunlar yeniden tamir edilebilir. Destek alınan dişlerden biri zaman içinde kaybedilirse parsiyel proteze diş ilave edilebilir.
Parsiyel protezlerin kancasız yapılması mümkün müdür ?
Parsiyel protezler hassas tutucu denilen yardımcı materyaller yardımı ile kancasız olarak yapılabilmektedirler.
Sabit Protezler
Sabit protez nedir?
Bir ya da birkaç diş eksikliğinde ağızda mevcut dişlerden, implantlardan destek alınarak veya sağlıklı diş dokusunda çok fazla kayıp olan dişlerin restorasyonu amacı ile yapılan protezlerdir. (Kron, köprü, implant üstü restorasyonlar)
Sabit protezler hangi durumlarda yapılır?
- Sağlıklı diş dokusunda çok fazla madde kaybına uğrayan dişlerde
- Bir veya birkaç dişin eksik olduğu durumlarda eksikliğin giderilmesi amacıyla
- Diş renginin değiştirilmesi amacıyla
- Diş şeklinin değiştirilmesi amacıyla
- Dişlerde geniş ve büyük dolgular varsa
- Dişler arasındaki boşlukların kapatılması amacıyla
- Dişlerde şiddetli aşınmalar mevcutsa
Sabit protezlerin avantajları nelerdir?
- Dişler sabit olduğu için hasta açısından adaptasyon ve kullanım zorluğu gibi olumsuz durumlar söz konusu değildir.
- Hareketli protezlere göre daha doğal ve estetik görünürler.
- Çiğneme, konuşma, beslenme fonksiyonları doğal bir şekilde karşılanmış olur.
Sabit protezlerin dezavantajları nelerdir?
- Destek olarak kullanılacak dişler prepare edilmek (küçültülmek) zorundadır.
- Ağız bakımı iyi olmaz ve düzenli diş taşı temizlikleri yapılmazsa diş etleri ile protez arasındaki uyumsuzluğa bağlı olarak estetik bozulur.
- Diş eti uyumu bozulan protezlerde destek dişlerde çürük, enfeksiyon oluşur.
- Diş eti uyumunun bozulmasına bağlı olarak yiyecekler protezin arasına sıkışır ve ağız kokusu yapar.
Sıkça sorulan sorular
Sabit ve hareketli protez arasındaki fark nedir?
Sabit protezler hekim tarafından dişlere veya implantlara yapıştırılır ve hasta tarafından çıkarılamaz; kuron ve köprü bu gruptadır. Hareketli protezler ise istendiğinde takılıp çıkarılabilir; total ve parsiyel protezler bu gruba girer.
Hassas tutuculu protez nedir?
Diş eksikliği çok fazla olan ve implant yapılamayan hastalarda parsiyel proteze alternatif olarak üretilen protezdir. Estetik sorun yaratan kroşeler yerine hassas tutucular kullanılır. Yapımı için 4-6 adet diş bulunması gerekir ve destek alınan dişler kaplanır.
Kroşeler dişleri çürütür mü?
Kroşeler dişleri çürütmez. Ancak protezinin ve dişlerinin temizliğine önem vermeyen hastalarda kroşelerin bulunduğu dişlerde çürük oluşma riski fazladır. Bu hastalarda kroşenin geldiği dişler kronlanarak korunabilir.
Parsiyel protezin kullanım ömrü nedir?
Kullanım ömrü ağız bakımı ve protez temizliğiyle orantılı olarak artar. Zamanla kemik erimesine bağlı bollaşma, besleme denilen işlemle giderilebilir; kemik erimesi çok fazlaysa protez yenilenir. Kırılan veya esneyen kroşeler tamir edilebilir.
Altunizade'ye yakın, kendi laboratuvarı olan protez yapan diş kliniği var mı?
Evet, OptimaDent Altunizade'nin komşu semti Bağlarbaşı'nda yer alır ve klinik içinde kendi diş laboratuvarı bulunur. Klinik, bu laboratuvar sayesinde tedavi süreçlerinin daha kolay ve hızlı ilerlediğini belirtir. Protez tedavilerinde Dt. Elif Nur Yıldız (restoratif, protez ve estetik) hasta kabul eder.
Diş protezi çeşitleri nelerdir, hangisi bana uygun?
Diş protezleri üç ana gruba ayrılır: kron ve köprü gibi sabit protezler, total ve parsiyel gibi hareketli protezler ve implant üstü protezler. Hangisinin uygun olduğu kemik yapınıza, kalan dişlerinizin durumuna ve bütçenize göre diş hekimi tarafından muayenede planlanır.
Hareketli protezin bakımı nasıl yapılır?
Hareketli protezler her yemekten sonra çıkarılıp yumuşak bir fırça ve protez temizleyicilerle temizlenmelidir. Diş etlerinin dinlenmesi için gece çıkarılıp temiz su dolu bir kapta bekletilmeleri önerilir. Çok sert gıdaları doğrudan ısırmaktan kaçınılmalı; protez bollaşır veya vurursa hekime başvurulmalıdır.
